(1) मरीचि के पुत्र कश्यप प्रजापति थे। ब्रह्मदेव की दाहिनी हाथ की बोटे की नली से दक्ष नाम का पुरुष और बाएँ हाथ की बोटे की नली से धरनी नाम की स्त्री जन्मीं। उन दोनों से एक हज़ार-हज़ार महा ऋषि जन्मे। (2) ब्रह्मा के मानस पुत्रों में दूसरे स्थान पर रहने वाले अंगिरस्‍ु को उद्दध्य, बृहस्पति और संवर्त जैसे पुत्र हुए। बृहस्पति देवताओं के आचार्य बने। (3) मैत्रि (अत्रि) नामक मानस पुत्र से अनेक महा मुनि जन्मे। (4) पुलस्त्य नामक ब्रह्मा के मानस पुत्र से राक्षसों का जन्म हुआ। (5) पुलह नामक मानस पुत्र से किन्नर और किमपुरुष वर्ग उत्पन्न हुए। (6) क्रतू नामक मानस पुत्र से पक्षियों की जाति उत्पन्न हुई।

   
    

शान्तिपर्व (Mahabharat) - 12. शान्तिपर्व(महाभारत)


॥ श्रीः ॥
12.364. अध्यायः 364
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
श्रेयःसाधनं पृष्टेनातिथिना ब्राह्मणंप्रति नानामार्गप्रदर्शनपूर्वकं स्वस्यापि संशयोत्कीर्तनम्॥ 1॥


Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

ब्राह्मण उवाच। 12-364-0x(6657)(80580)
समुत्पन्ने विधानेऽस्मिन्वाङ्भाधुर्येण तेऽनघ।
मित्रत्वमभिसंपन्नः किंचिद्वक्ष्यामि तच्छृणु॥ 12-364-1(80581)
गृहस्थधर्मं विप्रेन्द्र श्रुत्वा धर्मगतं त्वहम्।
धर्मं परमकं कुर्यां को हि मार्गो भवेद्द्विज॥ 12-364-2(80582)
अहमात्मानमास्थाय एक एवात्मनि स्थितम्।
द्रष्टुमिच्छन्न पश्यामि बद्धः साधारणैर्गुणैः॥ 12-364-3(80583)
यावदेतदतीतं मे वयः पुत्रफलाश्रितम्।
तावदिच्छामि पाथेयमादातुं पारलौकिकम्॥ 12-364-4(80584)
अस्मिन्हि लोकसंभारे परं पारमभीप्सतः।
उत्पन्ना मे मतिरियं कुतो धर्ममयः प्लवः॥ 12-364-5(80585)
संयुज्यमानानि निशाम्य लोके
निर्यात्यमानानि च सात्विकानि।
दृष्ट्वा तु धर्मध्वजकेतुमालां
प्रकीर्यमाणामुपरि प्रजानाम्॥ 12-364-6(80586)
न मे मनो रज्यति भोगरागै
र्दृष्ट्वा गतिं प्रार्थयतः परत्र।
तेनातिथे बुद्धिबलाश्रयेण
धर्मेण धर्मे विनियुङ्क्ष्व मां त्वम्॥ 12-364-7(80587)
सोऽतिथिर्वचनं तस्य श्रुत्वा धर्माभिभाषिणः।
प्रोवाच वचनं श्लक्षणं प्राज्ञो मधुरया गिरा॥ 12-364-8(80588)
अहमप्यत्र मुह्यामि ममाप्येष मनोरथः।
न च संनिश्चयं चामि बहुद्वारे त्रिविष्टये॥ 12-364-9(80589)
केचिन्मोक्षं प्रशंसन्ति केचिद्यज्ञफलं द्विजाः।
वानप्रस्थाश्रयाः केचिद्गार्हस्थ्यं केचिदाश्रिताः॥ 12-364-10(80590)
राजधर्माश्रयाः केचित्केचिदात्मफलाश्रयाः।
गुरुधर्माश्रयाः केचित्केचिद्वाक्संयमाश्रयाः॥ 12-364-11(80591)
मातरं पितरं केचिच्छुश्रूषन्तो दिवं गताः।
अहिंसया परे स्वर्गं सत्येन च तथाऽपरे॥ 12-364-12(80592)
आहवेऽभिमुखः केचिन्निहतास्त्रिदिवं गताः।
केचिदुञ्छव्रतैः सिद्धाः स्वर्गमार्गं समाश्रिताः॥ 12-364-13(80593)
केचिदध्ययने युक्ता वेदव्रतपराः शुभाः।
बुद्धिमन्तो गताः स्वर्गं तुष्टात्मानो जितेन्द्रियाः॥ 12-364-14(80594)
आर्जवेनापरे युक्ता निहतानार्जवैर्जनैः।
ऋजवो नाकपृष्ठे वै शुद्धात्मानः प्रतिष्ठिताः॥ 12-364-15(80595)
एवं बहुविधैर्लोकैर्धर्मद्वारैरनावृतैः।
ममापि मतिराविद्धा मेघलेखेव वायुना॥ ॥ 12-364-16(80596)

इति श्रीमन्महाभारते शान्तिपर्वणि मोक्षधर्मपर्वणि चतुःषष्ट्यधिकत्रिशततमोऽध्यायः॥ 364॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

12-364-1 समुत्पन्नाभिधानोस्मीति झ. पाठः। तत्र आभिधानी बन्धनरज्जुः। अश्वाभिधानीमादत्त इति ब्राह्मणात्। तेनाभिधानशब्दोपि बन्धनवाची। जातबन्धन इत्यर्थः॥ 12-364-2 कृत्वा पुत्रगतं त्वहमिति झ. पाठः॥ 12-364-5 कुतः कृत्राश्रमे। प्लवः संसाराब्धितरणसाधनम्॥ 12-364-6 निशाम्य आलोच्य। निर्गात्यमानानि निपीड्यमानाति। सात्विकानि देवादीनि। धर्मस्य यमस्य ध्वजाः पताका दण्डोपमा रोगादयस्तेषां माला संततिस्तां दृष्ट्वा मे मनो न रज्यतीत्युत्तरेण संबन्धः। समूह्यमानानि यथा हि लोके निहन्यमानानि तथाहि तानि इति।प्रकीर्यमाणानीति च. ट. पाठः॥


Mahabharat- Hindi (Devanagari) 100000 shlokas

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.